نسل نوین زد، بخش مهمی از مردم جهان را تشکیل می دهد که در آستانه تحولات بزرگ تکنولوژیک جهانی و اجتماعی زندگی می کنند. این نسل به دلیل زندگی در دنیای مجازی و در بستر اطلاعات آزاد، از وضعیتی متمایز نسبت به نسل های قبلی در جامعه برخوردار است. از این رو، تاثیرات عمیق و گسترده ای در عرصه های گوناگون اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در ایران و سایر نقاط جهان ایجاد کرده است. این نسل دیجیتالی با بحران ها، دشواری ها، شرایط پیچیده و خاص خود مواجه است و در مواجهه با این وضعیت، پاسخ هایی نوین و تحول خواهانه ارائه داده که نشانگر کوشش های بی وقفه و عزمی راسخ برای ساختن آینده ای بهتر است.
در «گاهنامه برابری» شماره چهارم، تلاش کرده ایم مجددا نسل نوین زد را از جنبه های گوناگون تحت بررسی قرار دهیم و خصوصیات، نگرانی ها و عوامل تاثیرگذار این نسل را بر جامعه و در دیگر عرصه ها تحلیل کنیم. نسلی که در دنیای مجازی رشد یافته و از ابتدا، نگاه متفاوتی به موضوعاتی همچون کار، تحصیل، جنسیت، محیط زیست، حقوق بشر، تبعیض و عدالت اجتماعی دارد. مشخصات منحصر به فرد نسل زد، از جمله استقلال فکری، جسارت، نوآوری و تسلط بر فناوری های دیجیتال، آنها را به نیروی موثر و کارآمد در عرصه های اجتماعی و سیاسی تبدیل کرده است.
نسل زد نه یک نیروی اعتراضی مقطعی و زودگذر، بلکه نشانه یک تغییر عمیق و تازه در منازعه سیاسی و اجتماعی در ایران است؛ مرحله ای که در آن سیاست دیگر صرفا در نهادهای رسمی، احزاب و میان نخبگان شکل نمی گیرد، بلکه مستقیما در زندگی روزمره مردم، در سبک زیست، در خیابان، در آزادی های فردی و در حق انتخاب شهروندان جریان دارد. این جایجایی، معادلات قدرت را بطور بنیادین دگرگون کرده و مشروعیت نظم سیاسی موجود را با بحرانی ساختاری روبرو ساخته است.
نسل زد، با مشارکت فعال در جنبش های گوناگون، بخصوص جنبش «زن، زندگی، آزادی»، تاثیرات جدی و چشمگیری در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران گذاشته است. این جنبش، که توسط جوانان نسل زد سازماندهی و پیش برده شد، در کوتاه ترین زمان از یک اعتراض محلی به یک جنبش جهانی تغییر یافت. نوجوانان و جوانان این نسل، با بکارگیری شبکه های اجتماعی و رسانه های مجازی، توانستند صدای اعتراض خود را در عرصه بینالمللی بازتاب دهند و مبارزات خود را به افق های جدیدی ارتقاء بخشند. در واقع، این نسل که در دنیای دیجیتال تربیت یافته، به خوبی آگاه است که چگونه از فناوری های نوین آنلاین برای بسیج، سازماندهی و انتقال پیام های خود به دیگران استفاده کند و در یک چشم به هم زدن، رسالت تغییر و تحول را به عرصه جهانی منتقل نماید.
نسل زد، اگرچه دارای ویژگی های برجسته ای مانند آگاهی اجتماعی بالا، جسارت در بیان نظر، و استقلال فکری است، اما از تناقض ها و آسیب های درونی نیز رنج می برد که در عرصه های سیاسی و اجتماعی، نمود بیشتری پیدا می کند. این ویژگی ها، که از یک سو نشان از ظرفیت های عظیم این نسل دارند، از سوی دیگر محدودیت هایی ایجاد می کنند که در تحقق خواسته ها و آرمانهای این نسل تاثیرگذارند.
مبارزات پیگیرانه نسل زد در ایران فقط منحصر به اعتراضات خیابانی نبوده است؛ بلکه بطور فعال در فضای دیجیتال و مجازی نیز ادامه دارد. این نسل، بویژه در دورانی که دسترسی به اطلاعات و ارتباطات آزاد به ضرورتی اساسی تبدیل شده، از پلاتفرم های دیجیتال برای بیان خواسته های خود و همزمان با مسائل داخلی، به تحولات جهانی واکنش نشان می دهد. در این فرآیند، شاهد کوشش های بی وقفه و مداوم نسل زد هستیم که در عرصه هایی همچون حقوق زنان، رفع تبعیض های اجتماعی، عدالت اقتصادی و حقوق بشر فعالیت می کنند. از این جهت، نسل زد در ایران بدنبال برقراری یک سیستم اجتماعی و سیاسی است که در آن بطور واقعی حقوق فردی، آزادی های اجتماعی و مشارکت فعالانه در تصمیمگیری ها دست یافتنی شود.
در سطح بینالمللی، نسل زد در کشورهای مختلف در حال ایجاد تغییرات اساسی است. از مراکش تا ایران، از گرجستان تا مکزیک، از سیاتل تا نپال، نسل زد در حال بناکردن سیاستی جدید است. سیاستی که نه برای کسب قدرت، بلکه بر حق زیستن آزاد استوار است. این سیاست، بیش از آنکه به دنبال تصرف دولت باشد در پی بازسازی معنای زندگی، عدالت و آزادی در بطن زندگی روزمره است. در بنگلادش، این نسل بخصوص از میان دانشجویان و زنان جوان، حرکت هایی گسترده برای تغییر فضای سیاسی و اجتماعی به راه انداخته است. زنان و دختران دانشجو نقش پررنگی در این جنبش ها ایجاد کرده اند و با مبارزات خود برای برابری جنسیتی، حقوق اجتماعی و آزادی های فردی، تغییرات بنیادینی را رقم زده اند. کوشش های این نسل برای برکناری نخست وزیر قبلی شیخ حسینه و مبارزات آنها برای بدست آوردن حقوق سیاسی و اجتماعی، نمونه ای از قدرت نمایی و سازماندهی نسل زد از طریق فناوری های دیجیتال است.
در «گاهنامه برابری» شماره چهارم، با تحلیل وضعیت نسل زد در این کشورها، بخصوص در عرصه مبارزات اجتماعی و سیاسی، تلاش کردهایم تصویری از عزم و اراده این نسل برای ساختن آینده ای بهتر و دموکراتیک تر ارائه دهیم.
با توجه به این تحولات، نسل زد در ایران و جهان، با ویژگی هایی همچون آگاهی بالا نسبت به نابرابری ها، تبعیضات و نارضایتی از وضعیت موجود، توانمندی در بسیج جمعی از طریق فناوری و شجاعت در مقابله با مشکلات، در مسیر ایجاد تغییرات اجتماعی و سیاسی بطور جدی قدم برداشته است. از این رو، شناخت دقیق تر و تحلیل جامع تر ویژگی های درونی و انگیزه های این نسل می تواند برای درک بیشتر نیازها، انتظارات و خواسته های آنها کمک کند و مقدمات تعامل بهتر و موثرتر میان نسل ها و تحقق تحولات سازنده در جامعه گردد.
نسل زد، نسلی تحول خواه و تغییرآفرین، با خلاقیت، هوش و عزمی استوار در تلاش است تا آینده ای متفاوت و نو بسازد و از همین رو، این نسل به عنوان نیرویی بی بدیل در مسیر ساخت فردای بهتر، پیشگام خواهد بود. آینده ای که بدون شک در دستان همین نسل خواهد بود.
شایان ذکر است که مطالب شماره چهارم گاهنامه برابری در روزهای پایانی دسامبر ۲۰۲۵ تهیه و نهایی شد، اما انتشار آن به دلیل تعطیلی آخر سال میلادی به هفته نخست ژانویه موکول شد، همزمان ما با موج تازه ای از اعتراضات به حق مردم ایران مواجه شدیم. اگرچه بخش عمده این شماره پیش از آغاز این تحولات آماده بود، شورای سردبیران گاهنامه تلاش کرد در وقت باقی مانده، با مراجعه به دکتر درویش پور و یک مقاله مستقل دیگر به اعتراضات اخیر ایران بپردازد و نقش فعال نسل زد در این حرکت بزرگ اجتماعی که در نزدیک به ۲۰۰ شهر برگزار شد را بررسی کند و ارتباط این نسل معترض و متکثر را تحلیل نماید تا تصویری به روز از پویایی های اجتماعی و سیاسی ارائه شود.
شورای سردبیران گاهنامه برابری
ژانویه ۲۰۲۶
تلویزیون اینترنتی
رادیو اینترنتی
Copyright © 2023